CVSS uitgelegd: hoe ernstig is een kwetsbaarheid?
U opent uw pentestrapport. Bevinding 1: Kritiek, 9,8. Bevinding 2: Gemiddeld, 6,1. Bevinding 3: Laag, 2,5.
Duidelijk: eerst die 9,8 oplossen. Maar waar komen die getallen eigenlijk vandaan? Heeft de pentester ze zelf bedacht? En is een 9,8 altijd erger dan een 6,1?
De getallen komen uit CVSS, het Common Vulnerability Scoring System. In deze blog leg ik uit wat CVSS is, waarom we het gebruiken, hoe een score is opgebouwd en, minstens zo belangrijk, wat een score u niet vertelt.
Wilt u meteen meekijken? Open dan onze gratis CVSS-calculator in een ander tabblad.
Wat is CVSS?#
CVSS is een open standaard om te beschrijven hoe ernstig een kwetsbaarheid in software is. Het is gratis te gebruiken en is eigendom van, en wordt beheerd door, FIRST (Forum of Incident Response and Security Teams): een Amerikaanse non-profitorganisatie die security-incidentteams over de hele wereld ondersteunt[1].
CVSS bestaat sinds 2005 en is sindsdien een aantal keer herzien. Versie 3.0 verscheen in 2015, versie 3.1 in 2019, en sinds november 2023 is er ook versie 4.0[1].
CVSS levert altijd twee dingen op:
- Een score van 0,0 tot 10,0.
- Een vector: een korte regel tekst die precies laat zien hoe die score tot stand is gekomen, bijvoorbeeld
CVSS:3.1/AV:N/AC:L/PR:N/UI:N/S:U/C:H/I:H/A:H.
Die vector is de echte kracht van CVSS. Iedereen kan hem in een calculator stoppen en controleren of hij het eens is met elke keuze die gemaakt is.
Waarom gebruiken we CVSS?#
Stel dat drie pentesters dezelfde kwetsbaarheid beoordelen. Zonder gezamenlijk systeem noemt de een het "ernstig", de tweede "best erg" en de derde "hoog risico". Wie heeft er gelijk?
CVSS lost dat op met een vaste set vragen. Dat levert u op:
- Eén gemeenschappelijke taal. Een 7,5 betekent hetzelfde voor uw IT-leverancier, uw softwareleverancier en voor ons.
- Vergelijkbare bevindingen. Bevindingen uit verschillende tests, of uit verschillende jaren, kunt u naast elkaar leggen.
- Duidelijke prioriteiten. U weet wat u eerst moet oplossen, en u kunt aan het management uitleggen waarom.
- Transparantie. Dankzij de vector is elke score te controleren. Geen black box.
Daarom gebruiken ook openbare kwetsbaarheidsdatabases CVSS. De bekendste is de Amerikaanse National Vulnerability Database (NVD) van NIST, die een CVSS-score publiceert voor bekende kwetsbaarheden (CVE's)[2]. Leest u in het nieuws dat een kwetsbaarheid "een 9,8 scoort"? Dan is dat bijna altijd een CVSS-score.
Hoe wordt de score berekend?#
CVSS 3.1 heeft drie groepen onderdelen (metrics)[3]:
- Base: de eigenschappen van de kwetsbaarheid zelf, die niet veranderen in de tijd of per organisatie.
- Temporal: eigenschappen die wel veranderen in de tijd, bijvoorbeeld of er al een werkende exploit of een patch is.
- Environmental: eigenschappen die afhangen van uw eigen omgeving, zoals hoe belangrijk het getroffen systeem voor u is.
Als mensen het over "de CVSS-score" hebben, bedoelen ze bijna altijd de base score. Die berekent onze calculator ook. Hij beantwoordt twee vragen: hoe makkelijk is deze kwetsbaarheid te misbruiken? en hoeveel schade kan hij aanrichten?
Deel 1: hoe makkelijk is de aanval?#
Attack Vector (AV): waar moet de aanvaller zich bevinden?
| Waarde | Betekenis |
|---|---|
| Network | Overal op internet. Het slechtste geval. |
| Adjacent | Op hetzelfde lokale netwerk, bijvoorbeeld dezelfde wifi of hetzelfde kantoornetwerk. |
| Local | Al op het systeem, bijvoorbeeld ingelogd of via een bestand dat de gebruiker opent. |
| Physical | Fysiek bij het apparaat, bijvoorbeeld met een USB-stick. |
Attack Complexity (AC): zijn er bijzondere omstandigheden nodig? Low betekent dat de aanval elke keer werkt. High betekent dat de aanvaller afhankelijk is van omstandigheden die hij niet zelf in de hand heeft, zoals een specifieke configuratie of een wedloop met het systeem die hij moet winnen.
Privileges Required (PR): heeft de aanvaller een account nodig? None betekent dat een anonieme bezoeker het kan. Low betekent dat een gewoon gebruikersaccount nodig is. High betekent dat beheerdersrechten nodig zijn.
User Interaction (UI): moet een slachtoffer iets doen? None betekent dat de aanval volledig vanzelf werkt. Required betekent dat iemand eerst op een link moet klikken of een bestand moet openen.
Deel 2: hoe ver reikt de schade?#
Scope (S): blijft de aanval binnen het kwetsbare onderdeel? Dit klinkt abstract, dus een voorbeeld. Een kwetsbaarheid in een website die alleen die website raakt, is Unchanged. Een cross-site scripting-kwetsbaarheid (XSS) in een website die code uitvoert in de browser van de bezoeker is Changed: de kwetsbaarheid zit in de website, maar de schade ontstaat ergens anders. Is de scope changed, dan gaat de score omhoog.
Deel 3: wat is de impact?#
De laatste drie onderdelen zijn het klassieke drietal van informatiebeveiliging: vertrouwelijkheid, integriteit en beschikbaarheid (Confidentiality, Integrity en Availability). Elk is High, Low of None.
| Onderdeel | Vraag | High betekent |
|---|---|---|
| Confidentiality (C) | Kan de aanvaller gegevens lezen die hij niet mag zien? | Alle gegevens zijn te lezen, of zeer gevoelige gegevens zoals wachtwoorden. |
| Integrity (I) | Kan de aanvaller gegevens aanpassen? | De aanvaller kan alles aanpassen wat hij wil. |
| Availability (A) | Kan de aanvaller het systeem verstoren? | Het systeem kan volledig plat worden gelegd. |
Van score naar label#
De score wordt daarna vertaald naar een label met de ernstschaal van FIRST[4]:
| Score | Ernst |
|---|---|
| 0,0 | None (geen) |
| 0,1 - 3,9 | Low (laag) |
| 4,0 - 6,9 | Medium (gemiddeld) |
| 7,0 - 8,9 | High (hoog) |
| 9,0 - 10,0 | Critical (kritiek) |
Voorbeelden uit de praktijk#
Theorie is mooi, maar CVSS gaat pas echt leven met voorbeelden. Klik op een vector om hem in onze calculator te openen.
Log4Shell: 10,0 (kritiek)#
In december 2021 zette een kwetsbaarheid in Log4j, een logbibliotheek die in ontelbaar veel Java-applicaties zit, het hele internet op scherp. NVD gaf hem de maximale score[5]:
CVSS:3.1/AV:N/AC:L/PR:N/UI:N/S:C/C:H/I:H/A:H
Lees hem van links naar rechts: vanaf internet (AV:N), zonder bijzondere omstandigheden (AC:L), zonder account (PR:N), zonder dat iemand ergens op klikt (UI:N), met impact buiten het kwetsbare onderdeel (S:C) en volledige controle over vertrouwelijkheid, integriteit en beschikbaarheid (C:H/I:H/A:H). Er is letterlijk niets dat deze aanval moeilijker maakt.
Heartbleed: 7,5 (hoog)#
Heartbleed (2014) was een fout in OpenSSL waarmee aanvallers stukjes geheugen van een server konden uitlezen, inclusief wachtwoorden en privésleutels[6]:
CVSS:3.1/AV:N/AC:L/PR:N/UI:N/S:U/C:H/I:N/A:N
Net zo makkelijk te misbruiken als Log4Shell, maar de aanvaller kan alleen lezen (C:H), niets aanpassen of de server platleggen (I:N/A:N). Daarom komt hij uit op 7,5. Nog steeds ernstig: met gestolen privésleutels konden "beveiligde" verbindingen worden afgeluisterd.
Reflected XSS: 6,1 (gemiddeld)#
Een klassieke bevinding in webapplicaties, zoals de XSS-kwetsbaarheid die we vonden bij de gemeente Eindhoven. Een typische reflected XSS scoort:
CVSS:3.1/AV:N/AC:L/PR:N/UI:R/S:C/C:L/I:L/A:N
Het slachtoffer moet op een voorbereide link klikken (UI:R), waarna de aanvaller een beperkte hoeveelheid gegevens in de browser van het slachtoffer kan lezen en aanpassen (C:L/I:L). De scope is changed, omdat de kwetsbare website niet hetzelfde is als de browser van het slachtoffer waar de code draait.
Een lastig te misbruiken lokaal lek: 2,5 (laag)#
CVSS:3.1/AV:L/AC:H/PR:N/UI:R/S:U/C:L/I:N/A:N
De aanvaller moet al op het systeem zitten (AV:L), heeft bijzondere omstandigheden nodig (AC:H) én de hulp van een gebruiker (UI:R), om dan alleen een klein beetje informatie te kunnen lezen (C:L). Het oplossen waard, maar niemand ligt er wakker van.
Een score is geen risico#
Dit is het belangrijkste deel van deze blog. FIRST benadrukt het zelf: CVSS meet de ernst van een kwetsbaarheid, en is niet bedoeld om in zijn eentje het risico te bepalen[3].
Het verschil? Neem twee bevindingen:
- Een 9,8 op een testserver die uit staat, geen gegevens bevat en niet vanaf internet bereikbaar is.
- Een 6,1 op de inlogpagina van uw webshop, die duizenden klanten elke dag gebruiken.
Op papier is de 9,8 erger. In de praktijk is de 6,1 waarschijnlijk het grotere risico voor uw bedrijf. Dat kan CVSS niet weten, want CVSS kent uw bedrijf niet.
Daarom houdt een goed pentestrapport niet op bij een getal. In onze rapporten krijgt elke bevinding een CVSS-vector en -score, zodat u bevindingen objectief kunt vergelijken. Maar we leggen ook uit wat de bevinding betekent voor uw organisatie, en in welke volgorde het verstandig is om dingen op te lossen.
En CVSS 4.0 dan?#
Sinds november 2023 bestaat CVSS 4.0[1]. Die versie heeft vier groepen onderdelen (Base, Threat, Environmental en Supplemental), nieuwe metrics, en maakt nog duidelijker dat een base score alleen geen risicoscore is[7]. U komt v4.0-scores steeds vaker tegen, bijvoorbeeld in onze blog over PHP2Shell, waar het PHP-team de kwetsbaarheden een 9,2 gaf op CVSS v4.0.
Kwetsbaar systeem en volgende systemen#
De grootste verandering in de base metrics: het abstracte onderdeel Scope is verdwenen. In plaats daarvan beoordeelt CVSS 4.0 de impact twee keer[7]:
- Vulnerable System Impact (VC, VI, VA): de schade aan het systeem waar de kwetsbaarheid zelf in zit.
- Subsequent System Impact (SC, SI, SA): de schade aan andere systemen die daardoor geraakt worden, zoals de browser van een bezoeker, een database achter de applicatie of andere machines op het netwerk.
Neem de reflected XSS van hierboven. De kwetsbaarheid zit in de website, maar de code van de aanvaller draait in de browser van het slachtoffer. In v3.1 was dat "Scope: Changed". In v4.0 geeft u het direct aan: geen impact op de website zelf, wel enige impact op de browser die erna komt:
CVSS:4.0/AV:N/AC:L/AT:N/PR:N/UI:P/VC:N/VI:N/VA:N/SC:L/SI:L/SA:N
Nog twee veranderingen die u in de calculator ziet: het nieuwe onderdeel Attack Requirements (AT), voor voorwaarden in de omgeving van het doelwit waar de aanval van afhangt, zoals een specifieke configuratie of een positie tussen het slachtoffer en de server. En User Interaction is nu opgesplitst in Passive (het slachtoffer hoeft alleen een pagina te bezoeken of iets te bekijken) en Active (het slachtoffer moet klikken, een bestand openen of een waarschuwing accepteren).
CVSS 3.1 wordt alleen nog steeds heel veel gebruikt: veel beveiligingsadviezen, tools en rapporten geven nog een 3.1-score. Daarom kan onze calculator allebei: met de schakelaar bovenaan kiest u tussen 3.1 en 4.0. Voor 4.0 berekent hij de base score, door FIRST CVSS-B genoemd. De ernstlabels (Low tot Critical) zijn in v4.0 hetzelfde gebleven[7], dus de schaal hierboven geldt nog steeds.
Conclusie#
CVSS geeft kwetsbaarheden een gemeenschappelijke taal: een score van 0 tot 10, een label en een vector die precies laat zien hoe die score tot stand kwam. Dat maakt bevindingen vergelijkbaar en helpt u prioriteiten te stellen.
Maar onthoud: een score beschrijft de kwetsbaarheid, niet uw risico. Gebruik CVSS als startpunt, en kijk daarna naar wat er voor uw organisatie echt op het spel staat.
Zelf een score berekenen? Gebruik onze CVSS-calculator. En wilt u weten welke kwetsbaarheden er in uw eigen systemen schuilen? Daar is een pentest precies voor.
Bronnen#
[1] https://www.first.org/cvss/
[2] https://nvd.nist.gov/vuln-metrics/cvss
[3] https://www.first.org/cvss/v3.1/user-guide
[4] https://www.first.org/cvss/v3.1/specification-document
[5] https://nvd.nist.gov/vuln/detail/CVE-2021-44228
[6] https://nvd.nist.gov/vuln/detail/CVE-2014-0160
[7] https://www.first.org/cvss/v4.0/user-guide
